Íslandsatlas er viðamesta kortabók yfir Ísland sem nokkru sinni hefur komið fyrir almenningssjónir og markar þáttaskil í íslenskri kortasögu. Landið allt, frá hæstu tindum til annesja og eyja, er sýnt á 132 stórbrotnum kortum í mælikvarðanum 1:100 000. Kortin eru afar nákvæm og geyma rúmlega 43.000 örnefni sem vísað er til í ítarlegri örnefnaskrá sem auk glæsilegra inngangskafla um íslenska náttúru eykur mjög á notagildi bókarinnar. Með stafrænni kortatækni eru svipbrigði landsins sýnd með ótrúlegri nákvæmni svo hvert mannsbarn skynjar hæð fjalla, dýpt dala og víðáttur öræfanna líkt og flogið væri yfir. Íslandsatlas er einstakt uppsláttarverk um landafræði Íslands sem ætti að vera til á hverju heimili. 208 bls.
Í Íslandsatlasinum eru einnig stórir inngangskaflar sem skýra og styðja kortahlutann. Örn Sigurðsson landfræðingur skrifar ágrip af kortasögu Íslands, Haukur Jóhannesson gerir jarðsögu landsins skil, Oddur Sigurðsson lýsir jöklum og jöklabreytingum og Eyþór Einarsson gróðurfarssögunni.

Íslandsatlas Eddu er unninn í samstarfi við fyrirtækið Fixlanda sem er í eigu kortagerðarmannsins Hans H. Hansen. Kortadeild Eddu hefur átt farsælt samstarf við Hans um árabil og tvívegis hafa landakort okkar unnið til alþjóðlegra verðlauna.

Íslandsatlasinn byggir á grunnngögnum úr IS-50 gagnabanka Landmælinga Íslands. Þau gögn eru síðan unnin áfram í ArcGIS landupplýsingakerfi með hjálp viðbótargagna úr ýmsum áttum. Nýjar útlínur jökla fengust m.a. frá Orkustofnun og nýjar hæðarlínur af sunnan og vestanverðu landinu frá verkfræðistofunni Hnit. Einnig var stuðst við gögn frá Ferðaklúbbnum 4x4, Landsvirkjun, Fjarkönnun og fleiri aðilum. Margir heimildarmenn lásu síðan yfir örnefnin.

Markar tímamót í sýn okkar á landið

Forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, Sigríður Anna Þórðardóttir umhverfisráðherra, Hans H. Hansen, kortahöfundur Íslandsatlass, og Örn Sigurðsson, kortaritstjóri bókarinnar, í móttöku á Bessastöðum 16.11.05

Úr Morgunblaðinu 17.11.2005

"HÚN markar tímamót í sýn okkar á landið og mun gefa okkur öllum, ekki síst æsku landsins, tækifæri til þess að þekkja Ísland, skynja það og skilja á nýjan hátt," sagði Ólafur Ragnar Grímsson um Íslandsatlas, sem er ný kortabók um Ísland, er hann veitti formlega viðtöku fyrstu eintökunum af bókinni ásamt umhverfisráðherra, Sigríði Önnu Þórðardóttur, á Bessastöðum í gær. Íslandsatlas er viðamesta kortabók sem komið hefur út þar sem Ísland er viðfangsefnið, og þykir marka þáttaskil í íslenskri kortasögu. Bókin kemur út hjá Eddu-útgáfu og er kortahöfundur hennar Hans H. Hansen.
Undir dönskum áhrifum
"Líklega hefur þetta verið tveggja ára ferli, frá því að vinnan við bókina sjálfa hófst. En ég hef nú gengið með þetta í maganum lengur," segir Hans um tilurð bókarinnar í samtali við Morgunblaðið. Bókin inniheldur kort af Íslandi öllu, á skalanum 1:100.000, sem merkir að einn sentimetri í bókinni jafngildir einum kílómetra á landi. Um er því að ræða mjög stór kort, og ber bókin sjálf þess merki; því hún er 36 sinnum 46 sentimetrar að stærð.
Heildarútgáfa af kortum af þessari stærð hafa ekki komið út af Íslandi í ríflega 60 ár, eða frá því árið 1944, þegar gefin var út í Kaupmannahöfn bókin Islands Kortlægning. Þó að vinnan að baki þeirri bók og þessari sem nú lítur dagsins ljós sé mjög ólík, segist Hans engu að síður hafa verið undir áhrifum frá gömlu dönsku kortunum þegar hann vann bókina. "Ég er alltaf að leita að þeim tóni sem fyrirfinnst í þeim kortum, enda eru þau kort bæði falleg og læsileg," segir hann.
Sérstaða bókarinnar felst ekki bara í stærð hennar, heldur einnig í kortunum sjálfum. Fjöll og dalir eru skyggð með sérstakri tækni, og draga þannig fram svipbrigði landsins á greinilegan hátt. "Það var líka gert á vissan hátt í gömlu, dönsku kortunum, en þó með allt öðrum hætti. Skyggingarnar geri ég allar í tölvu, þannig að það má segja að tölvutæknin hafi leyst stóran hóp kortagerðarmanna af hólmi."
Rúmlega 43.000 örnefni
Að sögn Hans felast forsendurnar fyrir bókinni í því að gagnabanki Landmælinga, IS-50, varð aðgengilegur í breyttri mynd fyrir tveimur árum. Þar sé að finna þau grunngögn sem unnið var útfrá, en einnig liggja margvísleg önnur gögn til grundvallar bókinni. "Þetta eru gögn víða að sem ég hef safnað að mér gegnum árin," segir hann, en hann hefur unnið að smærri kortum fyrir Mál og menningu á undanförnum árum og þekkir því heim kortagerðarlistarinnar vel.
Kortin geyma ríflega 43.000 örnefni, sem finna má í ítarlegri örnefnaskrá aftast í bókinni, og hefur slíkan fjölda ekki verið að finna í bók af þessu tagi áður. Þar er meðal annars að finna nöfn eyðibýla, þó þau séu horfin sjónum, sem ekki hafa alltaf prýtt nýrri kort. Þá eru fjórir inngangskaflar í bókinni sem taka til ýmissa mála er snerta landakort; ágrip af kortasögu Íslands eftir Örn Sigurðsson, sem ennfremur er kortaritstjóri bókarinnar, ágrip af jarðsögu landsins eftir Hauk Jóhannesson, kafli um jökla og jöklabreytingar eftir Odd Sigurðsson og kafli um flóru og gróður Íslands eftir Eyþór Einarsson. "Þetta eru allt fremstu menn á sínum sviðum sem hafa skrifað þessa kafla. Mér finnst þeir gefa bókinni aukið gildi," segir Hans.
Ekki ferðahandbók
Hans segist telja að bókin eigi erindi við alla þá sem áhuga hafa á landinu, þeim fari sífellt fjölgandi í kjölfar aukinnar umhverfisvitundar og áhuga á ferðalögum innanlands. "Allt það fólk sem hefur áhuga á að spá í landið og kynna sér það, hvaðan það sjálft er upprunnið, söguna og landslagið - ég held að fyrir það sé þetta ágætis bók til að skoða," segir hann.
Þó er augljóst að Íslandsatlas er engin ferðahandbók - til þess er hún alltof stór. "Hún er fremur hugsuð á stofuborð, í sumarbústað eða jafnvel í tjaldvagn. Það er auðvelt að fletta upp í henni nöfnum sem fólk er að heyra í fréttum eða annars staðar," segir Hans. "Auk þess er allt annað að skoða kort í bók af þessu tagi, heldur en að skoða kort í bílnum eða í tölvu. Upplifunin er allt önnur, og þetta tvennt styður í raun hvort annað."
Stoltur af unnu verki
Hans segist fagna því framtaki Eddu-útgáfu, að gefa kortin út í svo veglegri bók sem raun ber vitni. Ef bókin gefi ekki nýja sýn á landið, gefi hún að minnsta kosti betri yfirsýn yfir það en hingað til, og hann segist stoltur af unnu verki. "Ég get ekki verið annað en það," segir Hans H. Hansen að síðustu.